Trump şu anda Venezuela'da tam ölçekli bir savaş başlatmak için hızlı adımlar atıyor. Trump'ın Savaş Bakanlığı, Venezuela'dan ABD'ye giden uyuşturucu gemilerini batırıyor. Tam bir uçak gemisi savaş grubu da dahil olmak üzere önemli askeri varlıklar, Venezuela yakınlarındaki pozisyonlara ilerletildi.

İnsanlığın kayıtlı tarihi boyunca oluşan çeşitli sosyal ve ekonomik kurumların en önemlilerinden biri özel mülkiyet ve mal/hizmet piyasalarıysa, diğeri de kuşkusuz para/sermaye piyasaları ve faizdir. İnsanın sosyal evriminde, toplu çaba, iş birliği ve paylaşım gerektiren ve doğanın kaprislerine açık avcı toplayıcılıktan, yerleşik tarım toplumuna geçişle birlikte yaşam, daha plânlanabilir hale gelir. Ruhban sınıfı, askerler, yöneticiler gibi, ekonomi ötesindeki kesimleri besleyebilecek artı üretim ile buna bağlı olarak özel mülkiyet ve onun üstyapı kurumları oluşur. Antropoloji biliminin bize gösterdiğine göre bu geçiş ne eş zamanlı ne de çizgisel oldu, dünyanın değişik yerlerindeki değişik kültürlerde büyük farklılıklar gösterdi.

Hala uyuşuk bir halde, güneşin sıcaklığında hafif uykumdan uyanıyorum. Babam ve ben, bacaklarımızı ve sırtımızı desteklemek için yatabilen sıfır yerçekimli plaj sandalyelerinde yan yana oturuyoruz. Önümüzde mavi-yeşil bir havuz var ve onun ötesinde bir kaide üzerinde, gökler, yeryüzü ve yeraltı dünyası arasında dolaşan haberci tanrı Merkür'ün büstü duruyor. Merkür'ün arkasında küçük bir çim alan, ardından öğleden sonra beyaz-mavi çiçekleri solmuş sabah zafer çiçekleriyle kaplı ahşap bir çit var. Çitin uzak tarafında, çiçekleri çoktan solmuş büyük forsitiya çalıları, ardından bir köy yolu, yolun uzak tarafında çam ve akçaağaçlar ve onun ötesinde, babamın uzun zamandır her gün bir mil ve daha fazla yürüdüğü devasa bir tarla var. Son ziyaretimde yürüyüşe çıktık, babam dengesi için kolumu tuttu, nefes almak ve güç toplamak için sık sık durdu. Bir mil yürümedik, ama en azından yürüdük.

Yapay zekâ çağında kalkınma, yalnızca teknolojiyi kullananların değil; oyunu kurabilenlerin yarışı olacak. Prof. Ufuk Akçiğit’e göre Türkiye için yaratıcı yıkım, doğru beşeri sermaye, veriyle barışık kurumlar ve üniversite–endüstri iş birliğiyle gerçek bir sıçrama penceresi sunuyor. Bekle–gör stratejisinin maliyeti ise her geçen gün artıyor.

Yılın son haftasında art arda önemli veriler açıklanınca, 2026’ya nasıl bir gelir adaletsizliği, işsizlik, yoksulluk tablosuyla girdiğimiz de ortaya çıktı. Öyle ki, 84 milyonluk nüfusun yarısı milli gelirin yüzde 23’ünü alırken, yüzde 10 yani 8,4 milyon kişi yüzde 33’ünü alıyor. Yoksulluk araştırmasında ise durum kötüleşiyor: 16,5 milyon kişi evlerini dahi ısıtamıyorken 21 milyon kişi beklenmedik harcamaları karşılayamıyor. Diğer yandan geniş anlamda işsizlik yüzde 29,1 oldu ve çalışabilir nüfusta her 3 kişiden biri işsiz demek. Birleşik Metal İş’in araştırmasında ise, eşi çalışmayan ve iki çocuklu bir asgari ücretlinin ailesinin sadece 9 gün karnını doyurabileceği vurgulandı.

Yılın ilk haftasında, Aralık ayı enflasyon oranı ile birlikte enflasyonda 2025 oranı belli olacak. TÜİK, enflasyon verisini Pazartesi günü açıklayacak.

Kuraklık, aşırı sıcaklar, orman yangınları ve su kesintileri 2025’te istisnai felaketler olmaktan çıkarken; mega projeler, piyasa temelli iklim politikaları ve militarizmin doğa üzerindeki etkileri krizi derinleştirdi.

Her yılın sonunda gelmekte olan yılla ilgili “neler oldu?”, “neler olacak?” türünden yazı yazmak kaçınılmazdır. Yazılar genellikle geçmiş yıldaki olumsuzlukları ön plana çıkartır, gelecek yılla ilgili olarak da, mevcut koşulları dikkate alarak ve biraz da yazarın dünyaya, içinde yaşadığı bölgeye ve ülkesine bakış açısına göre “ihtiyatlı bir karamsarlık” ya da ihtiyatlı bir iyimserlik” içinde sonuçlandırılır. Bu satırların yazarı temeldi naif çizgisini koruyarak tercihini hep ihtiyatlı iyimserlikten yana kullanmış, ne yazık ki karamsarlar her defasında kendisini ağır yenilgilere uğratmıştır. Her ne olursa olsun umut tükenmemeli, Umudun olmadığı yerde yenilgiyi kabul etmiş oluruz mantığı ile gelelim 2025’in son haftalarının bize bıraktıklarına ve nasıl bir 2026’ya başlayacağımıza…

04 OCAK

Burma bağımsızlığını kazandı

Güneydoğu Asya ülkesi Burma (Myanmar), 1948 yılının bu gününde, resmi olarak bağımsızlığını kazandı ve Burma lideri Aung San ile İngiliz Başbakanı Clement Attlee'nin 1947 yılında müzakere ettiği iktidar devri tamamlandı.

Bu haftanın manşeti; yeni yılda brüt 33 bin 30 lira, net 28 bin 75 lira olarak açıklanan ve açlık sınırının altında bırakılan asgari ücretti. Aslında, açlık sınırının altında kalacağı bekleniyordu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın açıklamasıyla, Çalışan tarafını temsilen Türk-İş'in bulunmadığı komisyonda asgari ücretin yüzde 27 artışla net 28 bin 75 lira olduğu bildirilince, tepkiler yükseldi.