Önümüzdeki hafta Türkiye cephesinde Haziran ayına ait tüketici ve hizmet, perakende, finansal sektörlere yönelik güven endeksleri açıklaması bekleniyor. Ayrıca, Mayıs ayına ait iç ve dış borç istatistikleri de önemli... ABD'de ise yılın ilk çeyrek yılına ait GSYİH büyümesi final verisi açıklanacak. Daha önce yüzde 0,5 olan büyüme oranının yüzde 1,6 olarak revize edilmesi bekleniyor.

Para, ardından “devlet”i sürükleyerek insanlığın yaşamına girdi ama kısa sürede, bir değişim değeri olarak onun da bir fiyatı olması gerektiği anlaşıldı. Bir başka deyişle, para varsa, onun fiyatı olan “faiz” de olması gerekiyordu. Faizin organize bir şekilde ekonomik ilişkilerin içine girdiği Orta Çağ dönemlerinde, elde ettikleri büyük kazançları kasalarında, keselerinde, yastıklarının altında tutmak yerine “rant” elde etme fikrine kapılan büyük tüccarlar paralarını yüksek faizle zor duruma düşen soylulara veriyorlardı.

Yapay zekanın vaat ettiği gelecek gerçektir. Ancak en önde gelen bazı yapay zekâ şirketleri bu yarışta ayakta kalamayabilir. Biden yönetimi, 2022’de Çin’e en son teknoloji yarı iletkenleri sağlamayarak ülkenin yapay zekâ alanındaki gelişimini durdurmaya çalıştı. Başkan Trump, bu politikayı yerine geçecek net bir plan olmaksızın biraz gevşetti.

Hemen hemen her yenilik, bunun geçimimizi sağlama yeteneğimizi yok edeceğine inanan insanlar tarafından karşılanır. Ludditler makineleşmeden korkuyordu. Büro çalışanları bilgisayarlardan korkuyordu. Banka yöneticileri internetten korkuyordu. Taksi şoförleri araç paylaşım uygulamalarından korkuyordu. Perakendeciler e-ticaretten korkuyordu. Ve şimdi herkes yapay zekâdan korkuyor.

ABD ile İran'ın savaşın sona erdirilmesi konusunda mutabakat imzalaması, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı'na yönelik deniz ablukasını kaldırması ve Hürmüz'de tanker geçişlerine İran tarafından yakında izin verilecek olması, geçen hafta petrol fiyatlarının yüzde 8 düşmesine neden oldu. Brent petrolün varili 18 Haziran Perşembe günü 76,6 dolara kadar indi. 19 Haziran Cuma sabahı da 80 doların altına seyrederek 79,9 dolardaydı. Mayıs sonunda 100 doların üzerinde seyrediyordu.

ABD’nin genç Başkanı John F. Kennedy, seçim kampanyasında “Korkmaktan başka korkacak bir şeyimiz yok!” demişti ve 22 Kasım 1963 tarihinde hâlâ açıklanamayan bir suikast sonucunda hayatını kaybetmişti. Aslında korku ile ilgili ilk söylemin çıkışı yine bir başka ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt’in 1933 yılında göreve başlarken yaptığı konuşmada kullandığı, “Korkulacak tek şey korkunun kendisidir!” ifadesi.

Kayıtlara geçen dünyanın en sıcak yılı, karbon yoğun geleneksel tarımın sonunun başlangıcını da işaret ediyor olabilir. Birçok faktör bir araya gelerek rejeneratif uygulamaların yaygınlaşmasını sağlarken, yeni bir araştırma, çiftçilerin geleneksel uygulamalardan uzaklaşarak toprak verimliliğini artırırken aynı miktarda gıda üretebileceklerini ortaya koyuyor.

21 HAZİRAN

Japon kuvvetleri Okinawa'da yenildi

İkinci Dünya Savaşı'nda Japonya'nın ana adalarına planlanan saldırı öncesinde son bir basamak olarak ABD birliklerinin Okinawa'ya çıkmasından üç aydan az bir süre sonra, 1945 yılının bu gününde Japon direnişi kırıldı.

Yapay zeka, neredeyse kesin olarak dünya tarihinin en dönüştürücü teknolojisi olacaktır. Ülkemizdeki her erkek, kadın ve çocuğun hayatını derinden etkileyecektir. Ekonomimize, demokrasimize, duygusal refahımıza, çevremize ve çocuklarımızı nasıl eğittiğimize ve yetiştirdiğimize hayal edilemeyecek değişiklikler getirecek ve zaten getirmeye başlamıştır. Dahası, yapay zekanın insanlardan daha akıllı hale gelmesiyle, sonunda bağımsız olarak işlev görebileceği ve bunun potansiyel olarak felaketle sonuçlanabileceği yönünde çok gerçek bir korku var.

Büyük Buhran döneminde yapılan en önemli politika müdahaleleri iki kategoriye ayrılabilir. Birincisi, İş Projeleri İdaresi ve Sivil Koruma Birlikleri gibi birçok hükümet programı, işsizlere yardım ve iş sağlamak amacıyla oluşturulmuştu. Bu programlar ihtiyaç sahibi birçok kişiye yardımcı olsa da, sorunun büyüklüğüne kıyasla küçük çaplı olmaları ve dengeli bütçeyi savunan Hoover ve Roosevelt yönetimleri altında önemli vergi artışlarıyla birlikte uygulanmaları nedeniyle, makroekonomik etkileri muhtemelen sınırlı kalmıştır (Brown 1956). New York Times'ta (31 Aralık 1933) Roosevelt'e yazdığı açık mektupta Keynes, başkanın bir bunalım döneminde açıkla finanse edilen maliye politikasına duyulan ihtiyacı anlamadığını eleştirdi.