ABD/İsrail vs İran savaşını değerlendirmeden önce, tarihçi İlber Ortaylı’nın vefatından duyduğumuz üzüntüyü bu satırlarda da paylaşalım. Evet, belki olaylara tepeden bakmasıyla bazı kesimlerce sevilmese ya da bazı tarihçiler tarafından teorik altyapısı çokça eleştirilse bile, gerçekleri ifade ediş tarzıyla uzun süre belleklerimizde yaşamaya devam edecek.

ABD-İsrail "haydut devletlerinin" İran'a karşı başlattıkları savaş üçüncü haftasını geride bıraktı. Petrol arzı şoku yaratan, sadece petrol fiyatlarının değil birçok hammaddenin de fiyatının yükselmesine neden olan savaşın küresel ekonomiye ve dolayısıyla Türkiye ekonomisine etkileri yavaş yavaş su üstüne çıkıyor.

Kuşkusuz, önümüzdeki hafta İran savaşının dünya ve Türkiye ekonomisine olumsuz etkileri ve özellikle enerji ve diğer hammadeler ile gıda fiyatlarındaki gelişmeler yakından izlenecek. Türkiye cephesinde tüketici ve reel kesim güven endeksleri ile kapasite kullanım oranı öne çıkıyor. ABD'de özellikle 20 Mart itibarıyla ham petrol stoklarındaki değişim verisi bekleniyor.

22 Mart

Damga Yasası kabul edildi

İngiliz Parlamentosu, 1765 yılının bugününde, kolonilerdeki çeşitli basılı belgelere vergi uygulayan Damga Yasası'nı kabul etti; halk arasında büyük tepki gören bu yasa, özellikle Amerika'da şiddetli tartışmalara yol açtı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve giderek Ortadoğu'ya yayılan savaş ikinci haftasını geride bırakırken küresel ekonomiyi, piyasaları etkisi altına almaya başladı. Kabus senaryosuna adım adım geçiliyor.  Henüz ekonomik krizden bahsetmek için çok erken, ancak enerji şoku yaşanıyor. Bu da beraberinde enflasyon ve ekonomik durgunluğun birleşimi olan "stagflasyon" riskini getiriyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, küresel ekonominin dayanıklılığının "bir kez daha sınandığını" belirterek karamsar bir ton sergiledi. Başlangıçta savaşın erkenden biteceğini düşünen ve gayet iyimser olan uluslararası borsalar da en kötüye hazırlanıyor.

İran'da Rıza Şah, Hitler'e Sovyetler Birliği'ne saldırmak için üs temin edip, müttefiklerin bunların kapatılması için yaptıkları tüm talepleri geri çevirerek Nazi Almanyası'yla gizli bir ittifak içine girmişti. 25 Ağustos 1941'de müttefik kuvvetleri İran sınırlarından içeri girdi.

Diğer şeyler de önemlidir – beslenme alışkanlıklarımızı değiştirmek, özellikle sığır eti tüketimini ve gıda israfını azaltmak, karbonu tutan doğal sistemleri korumak, daha iyi kentsel tasarım ve daha iyi toplu taşıma, hızlı modadan, aşırı plastik kullanımından ve iklimi tahrip eden diğer israflı tüketim biçimlerinden kurtulmak – hepsi önemlidir. Ancak iklim değişikliğinin büyük bir kısmı fosil yakıtların yakılmasından kaynaklanıyor ve biz bunun nasıl ortadan kaldırılacağını tam olarak biliyoruz ve bu geçiş süreci devam ediyor – yeterince hızlı değil, dünyadaki çoğu hükümet tarafından yeterince desteklenmiyor, Trump yönetimi ve birçok fosil yakıt şirketi ve eyalet tarafından aktif olarak baltalanıyor.

Önümüzdeki hafta çarşamba günü ABD Merkez Bankası (Fed) faiz kararını açıklayacak. Ancak, ekonomistler yüzde 3,5-3,75 aralığındaki faiz oranlarında bir değişiklik beklemiyor. ABD Başkanı Donald Trump, Fed Başkanı Jerome Powell'a derhal faiz indirimine gidilmesi yönündeki çağrısını yineledi. Powell'a "Çok Geç" lakabını takan Trump, "Fed Başkanı Jerome 'Çok Geç' Powell bugün nerede? Faiz oranlarını derhal düşürmeli, bir sonraki toplantıyı beklememeli" ifadelerini kullandı.

Dünya, acil dikkat ve eylem gerektiren bir dizi acil çevre sorunuyla boğuşuyor. İklim değişikliğinin neden olduğu felaketlerden biyolojik çeşitlilik kaybına ve plastik kirliliğinden yapay zekanın yükselişine kadar, 2026’nın en büyük 16 çevre sorunu, iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması ve buna uyum sağlanması için acil ihtiyaç olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Basit bir soruyla başlayayım. Kaçınız finans alanında benzeri görülmemiş bir değişim döneminden geçtiğimizi düşünüyor? Değişimden geçmiyoruz. Bir devrimden geçiyoruz ve bu sıradan bir devrim değil. Finansın üçüncü devriminden geçiyoruz.