Önümüzdeki hafta, Türkiye'de sanayi üretimi, kapasite kullanımı, bütçe verileri, reel kesim güven endeksi ve Merkez Bankası Para Politikası Kurulu'nun (PPK), 11 Haziran toplantısı ertesindeki raporu bekleniyor. ABD'de ise, Merkez Bankası (FED) politika faizi toplantısı var, faizde değişiklik beklenmese de verilecek mesajlar önemli...

14 HAZİRAN

Che Guevara Arjantin'de doğdu

Arjantin'in Rosario kentinde 1928 yılının bugününde doğan Che Guevara, gerilla savaşının teorisyeni ve taktikçisi, Küba Devrimi'nde (1956–59) öne çıkan bir komünist figür ve Güney Amerika'da bir gerilla lideriydi.

1930’lardaki Büyük Buhran’ın ekonomik, sosyal ve siyasi etkisini abartmak zor olurdu. Krizin en kötü döneminde, 1933’te, her dört işçiden biri işsizdi; çok daha fazlası ise çalışma saatlerinin kısaltılması ve maaş kesintisiyle karşı karşıyaydı. Yeterli bir sosyal güvenlik ağının bulunmaması nedeniyle milyonlarca Amerikalı yoksulluk, açlık ve evsizlikle mücadele etmek zorunda kaldı. Yine de, işsizler çaresizce iş ararken, ülkenin fabrikalarının çoğu atıl durumdaydı; 1929 ile 1933 yılları arasında sanayi üretimi yarı yarıya [Cb31] ve reel gayri safi yurtiçi hasıla dörtte birinden fazla [Ca6] düşmüştü.1 Büyük Buhran dönemindeki işsizlik, üretim kapasitesinin yetersizliğinden kaynaklanmıyordu.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 1 Haziran günü açıkladığı verilere göre, Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) 2026 yılı birinci çeyreğinde yüzde 2,5 arttı; bir başka deyişle, birinci çeyrek sonu itibarıyla, yıllık bazda ekonomik büyüme yüzde 2,5 olarak belirlendi.

GSYH'nin alt kalemlerine baktığımızda, aynı dönemde tarım sektörü yüzde 4,6,  ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 3,7, finans ve sigorta faaliyetleri yüzde 3,5, inşaat sektörü yüzde 3,2, gayrimenkul faaliyetleri ise yüzde 3,0 ile genel büyümenin üzerinde büyüyen sektörler oldu. Ancak, genel olarak sosyal yaşamı yakından ilgilendiren kalemlerdeki büyümenin genel büyümenin gerisinde kaldığını görüyoruz: Mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 1,9 ve kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri yüzde 1,8 büyürken, ekonomik büyümenin omurgası sayılabilecek sanayi sektörü ise yüzde 0,8 daraldı.

Haftanın ilk günü bir yandan büyüme verileri açıklandı; ilk çeyrekte yüzde 2,5 ile büyüme hızı beklentilerin biraz altında kaldı. Diğer yandan bir başka önemli haber ise; Yatırım bankası Jefferies International'ın Türkiye'ye Arjantin benzeri 20 milyar dolarlık swap hattı açacağı haberiydi. Bir seçim hazırlığı olarak değerlendirilen olası böyle bir gelişme, ABD'nin Türkiye’de düzenlenecek seçimlerin öncesinde zayıf döviz rezervlerini tahkim etmek ve finansal piyasalardaki güven ortamını pekiştirmek isteyebileceğini gösteriyor.

Son günlerde yaşananlar, gençlik yıllarında bolca sarf ettiğim bir dileği bana hatırlattı. “Bir daha dünyaya gelirsem, ABD’nin Ankara Büyükelçisi olmak isterim!” 

İçinde yaşadığımız kaos ve kabus senaryolarını kaleme alıp raporlayan bir ABD büyükelçisi olsanız, herhalde çok eğlenirdiniz. Emekliye ayrıldıktan sonra yazacağınız anılarınız da her hâlde çok satanlar listesinin başında yer alırdı.

Önümüzdeki hafta oldukça yoğun. Merkez Bankası faiz kararını açıklayacak, bir değişiklik beklenmese de verilecek mesajlar önem kazanıyor. Sanayi üretimi, perakende satış endeksleri ve cari işlemler dengesi haftanın diğer önemli açıklamaları olacak.

“Muz Deliği”, gezegenimizin “yaşayan kütüphanesi” olarak tanımlanıyor, ancak geleceği risk altında.

Kuzey Kutbu’nun derinliklerinde, Norveç ile Grönland arasında yer alan ve uluslararası sular statüsündeki benzersiz bir bölgede, antik sünger toplulukları yaşamını sürdürüyor ve balinalar bir araya geliyor.

Son yirmi yıldır, kripto savunucularıyla liberter yönetim ile devlet yönetimi arasındaki farklar konusunda pek çok tartışma yaşadım. Artık kripto dünyasındaki kişiler, hükümetin ta kendisidir.

05 HAZİRAN

Altı Gün Savaşı'nın başlangıcı

Mısır, Suriye ve Ürdün ile gerginliğin tırmanması üzerine İsrail, önleyici bir hava saldırısı düzenledi ve bu Arap ülkelerini ağır bir yenilgiye uğrattı; özellikle de ateşkes ilan edilmeden önce Kudüs'ün Eski Şehri'ni ve Gazze Şeridi'ni ele geçirdi.