Trump, Fed’de rejim değişikliği istiyor

Paul Krugman

Donald Trump bizi İran’la savaşa sürüklediğinde, uzmanların, ordunun ve istihbarat çevrelerinin bu adımın son derece riskli olduğu yönündeki uyarılarını bir kenara attı. Şimdi ise para politikasına da aynı netlik ve muhakemeyi getirmek istiyor; hepimiz bundan çok korkmalıyız.

Merhaba, ben Paul Krugman. Bugün, normal bir yazı yerine bir video çekeceğim çünkü başımda çok fazla iş var. Bu konuyla ilgili bir yazı yazmak için gerekli grafikleri ve nicel analizleri yapmak için çok meşgulüm. Bunu Çarşamba öğleden sonra kaydediyorum.

Tepki gösterdiğim haber şu: Her şeyin ortasında Trump, Federal Rezerv'i kendi istediğini yapacak kişiselleştirilmiş bir kuruma dönüştürme girişimini ikiye katlıyor; kurumun önemli ölçüde bağımsız olması gerektiği gerçeğini, Fed'in bağımsızlığına saygı duyulmasının uzun bir geleneği olduğu gerçeğini umursamıyor. Trump, George Bush'un deyişiyle, para politikasında karar verici olması gerektiğini düşünüyor.

Bu, Trump genel olarak iyi bir muhakeme yeteneğine sahip biri olsa bile kötü bir şey olurdu. Para politikası, Fed'in yaptığı şey — kısa vadeli faiz oranlarının kontrolü, para arzının kontrolü — para politikası teknik bir konudur. Bunu doğru yapmak, neler olup bittiği hakkında oldukça fazla bilgi sahibi olmayı gerektirir. Bu, karar alma sürecinde en azından teknokratların güçlü bir rol oynamasını gerçekten istediğiniz bir şeydir. Ve aslında bunu genellikle teknokratlara bırakırız.

Bunu yapmamızın nedenlerinden biri, bunun çok kolay olmasıdır. Faiz oranlarını değiştirmek için yasama gerekmez. Sadece New York'taki açık piyasa masasına bir telefon etmek yeterlidir. Dolayısıyla, ekonomiyi canlandırmak, seçimlerden önce ortalığı hareketlendirmek isteyen ya da sadece çılgın ekonomik fikirleri olan bir başkan için çok kolaydır; bir başkanın büyük zarar vermesi çok kolaydır.

Bu yüzden yalıtım katmanları koyduk. Federal Rezerv Kurulu üyeleri uzun süreli olarak atanır. Tüm sistem, en azından biraz zaman alması için tasarlanmıştır. Oval Ofis'teki bir delinin para politikasına burnunu sokmasına izin vermez.

Oval Ofis'teki kişi, dürtüsel, son derece kısa vadeli kazanç odaklı ve tabii ki okumayan, çalışmayan, uzmanları dinlemeyen Trump gibi biri ise durum özellikle kötüdür. Ve biliyoruz ki Trump'ın kafasında bir takıntı var: faiz oranlarının şu andakinden çok daha düşük olması gerektiği. Ancak bu, ekonomide olup bitenlerle ilgili hiçbir gerçek tarafından desteklenmiyor.

Enflasyon olması gerekenden daha yüksek seyrediyor. Fed'in PCE fiyat endeksinde %2'lik bir enflasyon hedefi var. Aslında enflasyon %3 civarında seyrediyor.

Bu, faiz indirimi için iyi bir koşul değil. Ekonominin faiz indirimine ihtiyacı yok, en azından şu anda öyle görünmüyor. Resesyonda değiliz. Dolayısıyla, Trump kişisel kontrolünü uygulayamadığı sürece, Federal Rezerv'deki teknokratlar aslında Trump'ın istediği faiz indirimlerini gerçekleştirmeyecekler.

Şimdi, bunu yapmaya çalıştığı yöntem de başlı başına skandal. Adalet Bakanlığı'ndaki yardakçıları, Lisa Cook'u, Fed'e gelmeden çok önce yaptığı mortgage başvurularıyla ilgili tamamen asılsız suçlamalar temelinde Federal Rezerv Kurulu'ndan uzaklaştırmaya çalıştı. Ayrıca, Federal Rezerv'in inşaat projelerinde maliyet aşımları olduğu iddiaları üzerinden Powell'ı görevden almaya çalışıyorlar. Bu çılgınca bir şey ve kimse bunu ciddiye almıyor. Kimse bunların gerçek suçlamalar olduğunu düşünmüyor.

Bütün bunlar, Adalet Bakanlığı'nın mekanizmalarını kullanarak para politikası yapıcılarını sindirmeye ve onları başkanın iradesinin araçları haline getirmeye çalışmaktan ibarettir.

Buradaki başkanın iradesi, tamamen bencil olmasının yanı sıra, aynı zamanda son derece bilgisizdir. Trump'ın para politikası hakkında söylediklerini okursanız, faiz oranlarını ekonomiyi yönetmek için bir araç, enflasyonu kontrol etmek için bir araç vb. olarak görmediği açıktır. O, düşük faiz oranlarını, ekonominin iyi gittiğinde kazanılan bir altın yıldız olarak görüyor. Bu yüzden sürekli harika bir altın çağda olduğumuzu, ekonominin muhteşem olduğunu söylüyor, ama bunların hiçbiri aslında doğru değil. Bu bir altın çağ değil. Enflasyon yüksek seviyelerde seyrediyor.

Bunların hiçbiri doğru değil, ama her halükarda işler böyle yürümüyor. Para politikası, iyi davranışa verilen bir ödül değildir. Başarıya verilen bir ödül değildir. Ekonomiyi dengede tutmak için kullanılan bir araçtır. Eğer istediğini elde ederse, bu kötü sonuçlar doğuracaktır.

Federal Rezerv'in bir güvenilirliği vardır; kararları, özellikle fiyatlandırma ile ilgili kararları alan kişiler, Fed'in ekonomiyi dengede tutacağına ve enflasyonun inatla çok yüksek kalmasına izin vermeyeceğine inanmaktadır. 2021-2022 yıllarında bir miktar enflasyona izin verdi, ki bu muhtemelen doğru bir hareketti, ancak enflasyonu tekrar düşürmek için gerekli adımları hızla attı. Ve bu güvenilirlik, yani insanların Fed'in doğru şeyi yapacağına inanması, aslında Fed'in doğru şeyi yapmasına yardımcı oldu, işsizlik oranında büyük bir artış olmadan enflasyon oranında büyük bir düşüş olan “kusursuz dezenflasyon”a sahip olmamızı sağladı.

Trump istediğini elde ederse, tüm bunlar yok olacak. Federal Rezerv'in güvenilirliği yerle bir olacak. Şimdi, onun bu konuda istediğini elde edeceğini sanmıyorum. Para politikası konusunda istediğini elde edeceğini sanmıyorum. Ama elde edebilir.

Dahası, Fed ile ilgili kavganın bize söylediği şey, Trump'ın hiçbir şey öğrenmediği. İran'daki fiyaskonun, kendine güveninde bir kayba, kibirli cehaletinde bir çöküntüye yol açacağını düşünürsünüz; istihbarat teşkilatları, generaller ve amirallerin bunun çok riskli olduğunu ve Hürmüz Boğazı'na ne olacağını söyledikleri halde, “boş verin, bunun hızlı ve kolay bir savaş olacağını biliyorum” şeklindeki inancına bir darbe vuracağını düşünürsünüz.

Ve görünüşe göre işler öyle gitmemiş olması, kendi kusursuz, mükemmel yargı yeteneğini sorgulamasına yol açmamış. Dolayısıyla Fed'e yönelik saldırı başlı başına kötü bir şey ve aynı zamanda “bu adamın Beyaz Saray'da olmaması gerektiği”nin bir belirtisi.

Ve kendi partisinden hâlâ bu kadar saygı görmesi ve ona karşı çıkması gereken insanların bu kadar çekingen davranması, Amerika'nın ve dünyanın geleceği konusunda beni gerçekten endişelendiriyor.