BM kayıtlara geçen en sıcak on yılı doğruladı:

"Dünya sınırlarının ötesine itildi"

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, “İnsanlık, kayıtlara geçen en sıcak on bir yılı geride bıraktı. Tarih on bir kez tekrarladığında, bu artık bir tesadüf değildir. Bu, harekete geçme çağrısıdır” dedi.

BM’den yapılan açıklamada, sürekli artan sera gazı konsantrasyonlarının sıcaklıkları yükseltmeye, okyanusları ısıtmaya ve buzları eritmeye devam etmesiyle Dünya’nın “sınırlarının ötesine itildiğine” dikkat çekildi.

Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) yeni raporuna göre, Dünya’nın iklimi kayıtlı tarihin herhangi bir döneminde olmadığı kadar dengesiz bir durumda; sadece birkaç on yıl içinde hızlı ve büyük ölçekli değişiklikler yaşanırken, bunun etkileri yüzlerce, hatta binlerce yıl sürecek.

BM ajansı, en son Küresel İklim Durumu raporunda, son 11 yılın (2015–2025) kayıtlara geçen en sıcak yıllar olduğunu doğruladı. BM Genel Sekreteri António Guterres, “Tarih on bir kez tekrarladığında, bu artık bir tesadüf değildir. Bu, harekete geçme çağrısıdır,” dedi.

Bu açıklama, küresel ısınmanın aslında hızlandığını gösteren ilk somut kanıtı sunan başka bir çalışmanın yayınlanmasından sadece birkaç hafta sonra geldi. Makalede araştırmacılar, 1970 ile 2015 yılları arasında on yılda ortalama 0,2 °C'den az ısınma görülürken, 2025'e kadar olan on yılda Dünya'nın yaklaşık 0,35 °C ısındığını belirtti.

İnsan kaynaklı sera gazı emisyonlarının doğrudan bir sonucu olan küresel sıcaklık artışı, Sanayi Devrimi öncesinden bu yana sıcak dalgaları, şiddetli yağışlar, tropikal siklonlar ve kuraklıklar dahil olmak üzere bazı aşırı hava ve iklim olaylarının hem sıklığında hem de şiddetinde artışa yol açmıştır.

Raporda, aşırı hava olaylarının gıda güvensizliğine yol açtığı, bunun da sosyal istikrarsızlığa ve küresel çapta büyük ölçekli nüfus göçüne yol açtığı, bu durumun ise toplulukların iklim değişikliğinin etkilerini hafifletme ve bunlara uyum sağlama yeteneğini etkilediği belirtilmiştir.

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, “Günlük bazda hava durumumuz daha aşırı hale geldi. 2025 yılında sıcak dalgaları, orman yangınları, kuraklık, tropikal siklonlar, fırtınalar ve seller binlerce kişinin ölümüne, milyonlarca insanın etkilenmesine ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayba neden oldu,” dedi. Geçen Aralık ayında Christian Aid yardım kuruluşu tarafından yapılan bir araştırma, rekor kıran sıcak dalgaları, tropikal siklonlar ve yağışların 2025 yılını iklim felaketleri açısından en maliyetli yıllardan biri haline getirdiğini doğruladı; sadece en maliyetli 10 felaket, 120 milyar dolarlık ekonomik kayba yol açtı.

Guterres, gezegenin “olağanüstü halde” olduğunu ve tüm önemli iklim göstergelerinin “kırmızı ışık yaktığını” söyledi.

Tıpkı atmosfer gibi, sera gazlarından kaynaklanan aşırı ısının yaklaşık %90'ını emen okyanuslar da rekor bir hızla ısınıyor. WMO raporuna göre, son 9 yılın her biri okyanusun ısı içeriği açısından yeni bir rekor kırdı; son 20 yılda (2005–2025) gözlemlenen ısınma oranı, 1960–2005 döneminde gözlemlenenin iki katıdır. Raporda, geçen yıl okyanusun yaklaşık %90'ının en az bir sıcak dalgası yaşadığı da belirtildi.

Okyanus ısınmasının sonuçları ne kadar vurgulanırsa vurgulanmaz, azdır.

Mercan resifleri gibi deniz ekosistemlerini doğrudan etkilemenin ve okyanusun karbondioksiti tutma yeteneğini azaltmanın ötesinde, sıcak sular tropikal fırtınaları besliyor ve kutup bölgelerinde deniz buzlarının erimesini hızlandırarak deniz seviyesinin yükselmesine neden oluyor. 

Rapora göre, 2025 yılında Antarktika ve Grönland'daki buz tabakaları önemli ölçüde kütle kaybetmeye devam ederken, İzlanda ve Kuzey Amerika'nın Pasifik kıyıları “olağanüstü” bir buzul kütlesi kaybı yaşadı.