Düşük enflasyona kim inanır, dünya parçalanacak uyarısı ve Grönland’ın fiyatı

Levent Gürses

Geleceğe dair umut verici bir gelişme yok. Elektriğe yüzde 19 zam yapılması beklenirken, hanehalkı da haklı olarak enflasyonun yüzde 20’lere bile düşeceğine inanmıyor. Hanehalkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi yüzde 52’ye çıkmış durumda…

Geçen haftanın önemli gelişmelerinden biri de Kur Korumalı Mevduat (KKM) resmen sona ermesiydi. Hem kamu kaynaklarını eriten hem de sermaye transferi yoluyla eşitsizliği artıran bu uygulamanın maliyetinin kabaca 60 milyar dolara ulaştığı hesaplanıyor.  Bitmeyen ve maliyetleri onlarca kez artan büyük projeleri de hesaba kattığımızda kaynakların nasıl israf edildiği bir kez daha açığa çıkıyor.

Dünyada çok ilginç bir dönem yaşanıyor. İran’a gözdağı veren, saldırı tehdidinde bulunan ABD, Akdeniz’e gemilerini yığarken, Grönland konusu hâlâ gündemden inmiyor. Herkes Grönland’a fiyat biçiyor. ABD’nin adada yaşayan 57 bin kişiye birer milyon dolar teklif etmeyi düşündüğü belirtiliyor. İşin ilginci tartışmaya Rusya lideri Vladimir Putin de katıldı. Putin, Grönland’ın fiyatının 200-250 milyon dolar civarında olabileceğini söyledi.

Dünyanın hali çok garipleşti. Financial Times gazetesi başyazarı Martin Wolf, ABD’nin 80 yıldır uyguladığı liberal ticaret politikalarından vazgeçtiğini, tarihi 16’ıncı yüzyıla uzanan merkantilizm anlayışının hâkim olduğunu vurguladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın dünya ekonomisini 500 yıl geriye götürdüğünü ima eden Martin Wolf, “Ekonomik ilişkilere ‘sen kazanırsan ben kaybederim’ diye bakılıyor. Bu politika bizi nereye götürür? Kimileri dünyanın parçalanacağını savunuyor. Böyle bir senaryo muhtemel” diye yazdı.

Kanada Başbakanı Mark Carney’in hâlâ tartışılan Davos Dünya Ekonomi Forumu’ndaki konuşması da bu yönde tespitler içeriyordu. Carney, küresel kapitalist sistemdeki keskin rekabeti dile getirerek, dünyanın bir “dönüm noktasında” olduğunu, bunun sadece bir geçiş dönemi olmadığını, “dünya düzeninde kırılma” olduğunu ve “büyük güçler arasındaki jeopolitik ilişkilerin hiçbir kısıtlamaya tabi olmadığı acımasız bir gerçekliğin” başladığını söylemişti. Carney, ABD’nin liderliğinde kurulan İkinci Dünya Savaşı sonrası ekonomik ve jeopolitik düzenin çöküşünün, “güçlülerin yapabildiklerini yaptıkları ve zayıfların katlanmak zorunda olduklarına katlandıkları” yeni bir “büyük güç rekabetleri” dönemini başlattığını vurguladı.

Haftanın önemli gelişmeleri şöyle:

Gerçek işsizlik yüzde 28,6, işsiz sayısı 11 milyon 593 bine çıktı

TÜİK, Aralık 2025 dönemi iş gücü istatistiklerini açıkladı. Buna göre, zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı 2025 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre 0,3 puan azalarak yüzde 28,6 oldu.

DİSK-AR İşsizlik ve İstihdamın Görünümü Raporu'na göre ise, geniş tanımlı işsizlik yüzde 28,6’ya yükselirken, işsiz sayısı 11,6 milyona dayandı; kadın işsizliği yüzde 38,3'e çıktı. Hesaplanan geniş tanımlı işsiz sayısı ise 11 milyon 593 bin olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsizlik ile dar tanımlı işsizlik arasındaki makasın arttığı belirtildi. Dar ve geniş tanımlı işsizlik oranı arasındaki puan farkının 20,9’a çıktığı belirtildi. Geniş tanımlı kadın işsizliğinin yüzde 38,3 seviyesinde olduğu kaydedildi.

TÜİK'e göre, 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 1,1 puan azalarak yüzde 14,1 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 12, kadınlarda ise yüzde 18,2 olarak tahmin edildi. 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı 2025 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre 286 bin kişi azalarak 2 milyon 736 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 0,8 puan azalarak yüzde 7,7 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,3 iken kadınlarda yüzde 10,5 olarak tahmin edildi.

Altın ve gümüş soluksuz yükselişten sonra nefes alıyor

Hafta içinde onsu 5.401 dolara kadar çıkan altın, hafta sonuna doğru soluksuz yükselişinde fren yaparak nefes aldı. ABD DOlarının değer kazanması altında batış için gerekçe oldu ve 29 Ocak Perşembe günü spot altının onsu 5.396 dolardan kapandıktan sonra, Cuma günü Ekimden bu yana en sert düşüşünü kaydederek, yüzde 4 geriledi ve 5.180 dolara düştü. Altın haftaya 5 bin doların altında başladıktan sonra, Çarşamba günü 5.400 doları gördü.

Altın Ocak ayında yüzde 19,6 yükselirken, gümüşteki yükseliş yüzde 54 oldu. Spot gümüş son 1 yılda yüzde 251, altın ise yüzde 83 yükseldi. Gümüşün onsu da haftaya 100 doların altında başladı, Çarşamba günü 116,60 dolardan kapandı. Ancak Cuma günü 11,43 dolara indi.

Uzmanlara göre, yatırımcılar yüksek seviyelerde karlarını realize ediyor ve ABD Doları'ndaki yükseliş ile Wall Street'teki düşüşler, değerli metallerde likidasyona yol açtı.

FED faizi düşürmedi, Trump yine kızdı, yeni başkanı açıklayacak

ABD Merkez Bankası (FED) geçen haftaki toplantısında, beklendiği gibi faiz oranlarını sabit bırakarak bir değişikliğe gitmedi. Faizlerin düşürülmesini isteyen ABD Başkanı Donald Trump ise, FED Başkanı Jerome Powell'a olan tepkisini yineledi. Sosyal medya hesabından Powell'ın, faiz oranlarını yüksek tutmak için hiçbir gerekçesi olmadığını savunan Trump, "Ülkemize ve ulusal güvenliğimize zarar veriyor" dedi.

Trump paylaşımında "Amerika'ya yılda yüz milyarlarca dolar, tamamen gereksiz ve yersiz faiz giderine mal oluyor. Tarifeler nedeniyle ülkemize akan büyük miktardaki para nedeniyle, dünyadaki herhangi bir ülkeden daha düşük faiz ödememiz gerekirdi. Fed faiz oranlarını şimdi önemli ölçüde düşürmelidir" dedi.

Trump ayrıca, Beyaz Saray'da düzenlenen 2026 yılının ilk kabine toplantısında, FED Başkanlığına aday göstereceği ismi gelecek hafta kamuoyuna açıklayacaklarını söyledi. Trump'ın Kevin Warsh'ı FED Başkanlığına aday göstermesi bekleniyor.

Halkın bir yıl sonra enflasyon beklentisi yüzde 52 seviyesinde…

Merkez Bankası ve TÜİK iş birliğiyle hazırlanan 2026 Ocak ayı Sektörel Enflasyon Beklentileri'ne göre, finansal çevreler ve reel sektörde enflasyonun düşeceğine dair inanç artarken, hanehalkı cephesinde beklentilerin yükselmeye devam ettiğini ortaya çıktı. Finansal ve reel sektör uzmanlarının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentilerinde belirgin bir gerileme kaydedildi: beklentiler bir önceki aya göre 1,15 puan azalarak yüzde 22,20 seviyesine indi.

Piyasa ve reel sektörün aksine, hanehalkının enflasyon beklentisi Ocak ayında da artış eğilimini sürdürdü. Hanehalkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi 1,18 puan artarak yüzde 52,08 seviyesine tırmandı.

Koç Üniversitesi'nin de Ocak 2026 tarihli enflasyon anketinde ise, hanehalkının 12 ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 53'ten 52'ye indi. Aynı dönemde geçmiş 12 aya ilişkin hissedilen enflasyon da yüzde 66'dan 62'ye geriledi.

Ankara-İzmir hızlı tren projesinin ancak yarısı bitti, maliyet 23 kat arttı

Ankara-İzmir hızlı tren projesi 15 yılı geride bırakırken, tünelin ucunda ışık henüz görünmedi. Sözcü gazetesinin haberine göre, 2013 yılında 4,3 milyar liraya bitirilmesi planlanan hızlı tren projesinin maliyeti 23 kat artarak 101,5 milyar liraya ulaştı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu 20213’de 1.080 günde bitirileceği iddia edilen hattın 2028’de tamamlanmasının beklendiğini söyledi. Projenin ilerleme oranının yüzde 53 olduğunu da açıkladı. Böylece 15 yılda projenin sadece yarısı tamamlanabildi.

İki havalimanını bağlayacak mega hat 9 yıl sarktı, maliyet 10,5 misli arttı

Diğer yandan, yine Sözcü gazetesindeki bir başka haberde, “mega proje” diye duyurulan ve Sabiha Gökçen ile İstanbul Havalimanı’nı birbirine bağlayacak olan yüksek standartlı 120 kilometrelik demiryolu hattının yapımının 9 yıl sarktığı maliyetinin 10,5 kat arttığı belirtildi. 2021’de projeye 36,2milyar TL maliyet bicilerken, 2026’da yılı yatırım programında projenin 2030 yılında biteceği ve maliyetinin 377,4 milyar lira olarak hesaplandığı vurgulandı.

Beyaz eşya sektörü 8 yıl geriye gitti

Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği (TÜRKBESD), 2025 yılında beyaz eşya sektöründe üretim, iç satışlar ve ihracatta gerileme yaşandığını açıkladı. Nefes gazetesinin haberine göre, TÜRKBESD Başkanı Alper Şengül, sektörün ihracat hacminin 2017 seviyelerine geri döndüğünü belirtti. Sektörün üretim miktarı geçen yıla kıyasla yüzde 9 oranında azalırken, iç satışlar yüzde 3 daraldı. 2025 yılında beyaz eşya ihracatı da bir önceki yıla göre yüzde 10 geriledi.

Rezervler altındaki yükselişle 205 milyar doları aşarak yeni zirvesini gördü

Merkez Bankası, altın etkisiyle rezerv pozisyonunda tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaştı. Brüt rezervler 29 Ocak Perşembe itibarıyla bir önceki haftaki 196,1 milyar dolar seviyesinden 9,1 milyar dolarlık artışla 205,2 milyar dolara yükseldi. Bu rakam, merkez bankası tarihinde brüt rezervlerin 200 milyar dolar sınırını geçtiği ilk dönem olarak kayıtlara geçti. Net rezervler ise, 8,1 milyar dolarlık artışla 91 milyar dolara ulaştı.

Amerikalı ekonomistten kriz uyarısı

2008 mali krizini öngören Amerikalı ekonomist Peter Schiff, "2008'deki mali krizi 'okul pikniği' gibi gösterecek bir ekonomik krize doğru gidiyoruz." uyarısını yaptı. Schiff, yeni bir ekonomik krize doğru gidildiğini ve bu kez krizin doğrudan ABD'yi hedef alacağını öngördü.

Schiff altın fiyatları yükselmeye devam ederken, yatırımcıların bu yükselişi sadece bir korunma aracı olarak görmemeleri gerektiğini, bu yükselişin enflasyonun hızlandığına, ABD dolarının küresel olarak güven kaybettiğine ve büyük bir ekonomik hesaplaşmanın yakın olabileceğine dair bir uyarı olduğunu belirtti.

Schiff, Salı günü Fox Business'taki bir programda, altın ve gümüşün, bu yılın sonlarında veya belki de gelecek yıl yaşanacak daha büyük bir krize işaret ettiğini belirterek "ABD doları ve kamu borcu kriziyle karşı karşıyayız. Merkez bankaları para birimlerini desteklemek için altın alıyor. Dolarlardan ve hazine tahvillerinden kurtuluyorlar. 2008 mali krizini okul pikniği gibi gösterecek bir ekonomik krize doğru gidiyoruz" yorumunu yaptı.

ABD'de tarım dışı istihdam Aralık'ta beklentinin altında kaldı

ABD'de Aralık ayı tarım dışı istihdam verileri, Bloomberg anketine katılan ekonomistlerin beklentilerinin gerisinde kalarak 50 bin seviyesinde gerçekleşti. İstihdam artışındaki yavaşlamaya rağmen işsizlik oranının yüzde 4,4'e gerilemesi piyasalarda karışık bir sinyal olarak yorumlandı.

Bu arada ABD'de işsizlik başvurularında geçen hafta fazla değişiklik olmadı. Bu durum istihdam piyasasında bir miktar istikrar olduğuna dair kanıtları güçlendirdi. 24 Ocak'ta sona eren haftada işsizlik başvuruları, bin kişi azalarak 209 bine düştü.

ABD'de fabrika siparişleri beklentileri aştı

ABD Ticaret Bakanlığı, geçen yılın Kasım ayına ilişkin fabrika sipariş verilerini yayımladı. Buna göre, ABD'de fabrika siparişleri Kasım'da bir önceki aya kıyasla yüzde 2,7 artarak 621,6 milyar dolara yükseldi. Piyasa tahminleri siparişlerin yüzde 1,6 artacağı yönündeydi. Ekim ayında ise fabrika siparişlerinde aylık bazda yüzde 1,3 daralma görülmüştü.

Microsoft'un yapay zekâ faturası kabardı, hisseler rekor geriledi

Teknoloji devi Microsoft, yatırımcıların pek hoşuna gitmeyen bir bilanço açıklayınca hisseleri Perşembe günü son altı yılın en sürt düşüşünü yaşayarak yüzde 10 geriledi ve piyasa değeri bir günde 360 milyar dolar eridi. Microsoft, mali yılın ikinci çeyreğinde 81,3 milyar dolarlık gelirle piyasa beklentilerini geride bıraktı. Şirket, çeyrek dönemde yapay zekâ harcamalarının beklenmedik şekilde artması yatırımcıları tedirgin etti. 

Diğer önemli haberler şöyle:

• 2025 yılında; altı yıl sonra ilk kez 1 milyar doların üzerinde özelleştirme yapıldı. 1 milyar 919 milyon dolarlık özelleştirme yapılan 2025 yılı, son 10 yılda en fazla özelleştirme yapılan yılı oldu. İşletme/tesis satışları 1 milyar 52 milyon dolara ulaştı, gayrimenkul satışları 856 milyon doları buldu.

• Varlık Fonu’nun kredilerle geri aldığı Türk Telekom’da bu kez saha hizmetlerinin taşeronlaştırılması tartışılıyor. Birgün’ün haberine göre, 6,3 milyon abonelik hizmetinin iki yandaş firmaya devri gündeme geldi. Teknikerlere işten ayrılma teşviki önerilirken Telekom’un parça parça özelleştirme yoluna sokulduğu iddia edildi.

• Kötü yönetim ve özelleştirme iddialarıyla tartışılan TCDD, 2025 yılını kurum tarihinin Hazine borcu rekorunu kırarak kapattı. Birgün’ün haberine göre, kurumun 2024’ün sonunda 4 milyar 733 milyon TL olan Hazine borcu toplamı, 2025 yılının sonunda 5 milyar 943 milyon TL'ye çıktı.

• ABD'de dış ticaret açığı 2009'dan beri görülen en düşük seviyeden yükseldi. ABD'de açıklanan verilere göre işsizlik maaşı başvuruları geriledi, dış açık ise 2009'dan beri en düşük seviyeden yükseldi.