İklim Politikaları ve Yenilenebilir Yayılımı: Gerçekten Ne İşe Yarıyor?

Brendon Tankwa, Emilien Ravigné, J. Doyne Farmer

Bu çalışmada, 1990–2023 döneminde 49 OECD+ ülkesinde uygulanan iklim politikalarının güneş ve rüzgâr teknolojilerinin yayılımını nasıl şekillendirdiğini analiz ediyoruz. Amacımız yalnızca “politika işe yarıyor mu?” sorusuna cevap vermek değil; hangi araçların, hangi koşullarda ve yayılımın hangi aşamasında etkili olduğunu ortaya koymak.

Bu doğrultuda, OECD politika verileri ile kurulu güç verilerini birleştirerek olay çalışmaları (event-study) farkların farkı (difference-in-differences) modelleri kuruyor ve bu sonuçları S-eğrisi (diffusion curve) çerçevesine yerleştirerek uzun vadeli kapasite etkilerini hesaplıyoruz.

1. Politikanın Varlığı Değil, Tasarımı Belirleyici

En temel bulgularımızdan biri şu:

Her politika aynı etkiyi yaratmaz.

Özellikle:

• alım garantileri (FIT)
• yenilenebilir kapasite planlaması

gibi doğrudan yatırım ortamını iyileştiren araçlar, kurulu gücün büyüme hızını anlamlı biçimde artırıyor.

Bu araçlar:

• finansman erişimini kolaylaştırıyor
• gelir belirsizliğini azaltıyor
• yatırım kararlarını hızlandırıyor

Buna karşılık:

• karbon fiyatlaması
• emisyon ticaret sistemleri
• portföy standartları

kısa vadede yayılım hızını artırmada anlamlı bir etki göstermiyor.

Bu da önemli bir ayrımı ortaya koyuyor:

Fiyat sinyalleri tek başına fiziksel yatırım hızını artırmak için yeterli değil.

2. Geçici Etki, Kalıcı Sonuç

Politikalar büyüme hızını kalıcı olarak değiştirmiyor; bunun yerine kısa vadeli hızlanmalar yaratıyor.

Ancak bu geçici etkiler zaman içinde birikerek büyük farklar yaratıyor:

• Güneş kapasitesi yaklaşık 2 katına çıkıyor
  
  
• Rüzgâr kapasitesi yaklaşık %30 artıyor

Buradaki temel mekanizma şu:

Politika toplam kapasiteyi değil, kapasitenin ne kadar hızlı devreye girdiğini belirliyor.

3. Zamanlama Her Şeydir

Aynı politika, farklı zamanlarda uygulandığında çok farklı sonuçlar doğuruyor.

• Erken aşamada → yüksek etki
• Geç aşamada → sınırlı etki

Bu, S-eğrisi dinamikleriyle uyumlu: erken aşamada finansman ve koordinasyon kısıtları daha bağlayıcı.

4. Teknolojiye Göre Farklılık

Güneş enerjisi, politika değişikliklerine rüzgâra kıyasla daha duyarlı.

Bunun nedeni:

• daha modüler yapı
• daha kısa kurulum süreleri
• daha düşük koordinasyon ihtiyacı

Rüzgâr projelerinde ise izin süreçleri ve altyapı bağımlılığı daha belirleyici.

5. Politika Paketleri ve Sıralama

Politikalar tek başına değil, birbirini tamamlayan paketler halinde çalışıyor.

• “Anchor” politikalar (ör. kömürden çıkış)
• “Enabling” politikalar (FIT, ihaleler, planlama, şebeke yatırımları)

birlikte daha güçlü etki yaratıyor.

6. Politika ve Yatırımcı Perspektifi

Bu bulgular, yalnızca karbon fiyatlamasına dayalı yaklaşımların sınırlı kaldığını gösteriyor.

Etkili bir strateji için:

• erken aşamada güçlü destek
• gelir güvencesi
• sistem darboğazlarının çözümü

kritik önemde.

Yatırımcı açısından ise temel çıkarım şu:

Politika riski sadece “var mı yok mu” değil; tasarımı, güvenilirliği ve zamanlamasıyla piyasa oluşumunu doğrudan belirler.

📌 Yayın Notu

Bu makale, ilk olarak 9 Ocak 2026 tarihinde INET Oxford Working Paper Series (Çalışma Metni No: 2026-01) kapsamında yayımlanan “Climate Policy Reforms and the Acceleration of Solar and Wind Diffusion” başlıklı akademik çalışmaya dayanmaktadır. Çalışma, Oxford Üniversitesi bünyesindeki Institute for New Economic Thinking ve ilgili araştırma kurumlarının katkılarıyla hazırlanmış olup, henüz hakemli dergi sürecinden geçmemiş devam eden bir akademik araştırma niteliğindedir.

📌 Yazarlar Hakkında

• Brendon Tankwa, Oxford Üniversitesi Institute for New Economic Thinking bünyesinde çalışan ve teknoloji yayılımı, enerji dönüşümü ve uygulamalı makroekonomik modelleme alanlarına odaklanan bir araştırmacıdır.
• Emilien Ravigné, çevre politikaları ve inovasyon sistemleri kesişiminde çalışan bir ekonomist olup, Oxford Üniversitesi ve RFF-CMCC Avrupa Ekonomi ve Çevre Enstitüsü ile bağlantılıdır.
• Doyne Farmer, Oxford Üniversitesi Institute for New Economic Thinking bünyesinde Karmaşıklık Ekonomisi programının direktörüdür. Finansal sistemler, teknolojik dönüşüm ve iklim-ekonomi modellemesi alanlarında öncü çalışmalarıyla tanınır. Aynı zamanda Making Sense of Chaos (Türkçede Kaosu Anlamlandırmak) kitabının yazarıdır; bu eserinde ekonomiyi doğrusal ve denge odaklı modeller yerine, karmaşık, evrimsel ve öngörülemez dinamikler üzerinden ele alarak modern ekonomik düşünceye önemli bir katkı sunar.

J. Doyne Farmer'ın Scala Yayıncılık'tan çıkan kitabı 

Kaosu Anlamlandırmak - Daha İyi Bir Dünya İçin Daha İyi Bir Ekonomi : https://www.scalakitapci.com/kaosu-anlamlandirmak